Terug naar overzicht

12-09-2022

Henri Nouwen als spirituele gids?

De Nederlandse priester Henri Nouwen (1932-1996) is wereldwijd erg populair onder katholieken en protestanten. Hij schreef meer dan veertig boeken die vertaald zijn in allerlei talen. Wat trekt protestanten aan in Henri Nouwen? Dat is de vraag waar zendingspredikant Clay Kannard, woonachtig in Rome, onderzoek naar doet. IRS ging met hem in gesprek.

Henri Nouwen als spirituele gids?

Samen met zijn familie woont en werkt Kannard al meer dan 9 jaar in Italië, waarvan het merendeel van de jaren in de hoofdstad. Naast het dienen van de gemeente Breccia di Roma als medepredikant is hij betrokken bij Reformanda Initiative. Dit is een organisatie die wereldwijd protestantse voorgangers en theologen toerust om het Rooms-Katholicisme te begrijpen.

Aantrekkingskracht

Enkele jaren geleden merkte Kannard op dat er in Noord-Amerika, meer dan elders in de wereld, veel protestanten zich tot het katholicisme keren. “Ik ben de naam Henri Nouwen veel tegengekomen in bekeringsverhalen. Hij is erg invloedrijk en spreekt vooral degenen aan die op zoek zijn naar een diepere spirituele beleving”. Nouwen wordt niet alleen gezien als een spirituele gids, maar hij staat ook bekend om zijn pastorale hart. “Henri Nouwen had het verlangen om mensen te begrijpen, om ze te kunnen helpen op hun geestelijke reis. Hij kende de generatie waarin hij leefde, wist van hun moeilijkheden en zag in wat hen vormde. Hij doorgrondde als geen ander hun verlangens en besefte dat zielzorgers dezelfde inzichten moesten hebben, om hun tijdgenoten te kunnen dienen met ontferming”. Weer anderen zien Henri Nouwen als een inspirerend sociaal activist. “In de strijd voor gelijke burgerrechten liep hij mee in de mars die georganiseerd werd door Martin Luther King. Hij gaf ook tijd en energie aan het vergroten van het bewustzijn over armoede en economisch onrecht in Latijns-Amerika”.

Vaticaan II

Wie was Henri Nouwen en wat vormde hem? “Henri Nouwen was een kind van Vaticaan II, een concilie wat de universele verzoening omhelsde. Dat verklaart waarom Nouwen een zeer optimistisch mensbeeld had. In zijn overtuiging was door de zondeval de mens enkel gewond geraakt, er was nog goedheid in de mens overgebleven. We zijn allen goed, zolang wij ons maar laten leiden door onze consciëntie”. Volgens Kannard werd Nouwen door de jaren heen in toenemende mate meer ‘katholiek’ dan ‘rooms’: “Nouwen geloofde dat Christus de enige Weg is. Tegelijkertijd worden aanhangers van andere religies daarbij ingesloten, zelfs degenen die Christus verwerpen. Hij was er van overtuigd dat katholiek en protestant tot dezelfde Kerk behoren en dat hindoes, boeddhisten en moslims in dezelfde God geloven als christenen doen. Met dergelijke overtuigingen is er in feite geen noodzaak om anderen op te roepen zich te bekeren en Christus te volgen”.

Spiritualiteit

Een terugkerend thema bij Henri Nouwen is de innerlijke reis door eenzaamheid, contemplatie en meditatie. “Nouwen’s spiritualiteit was gevormd door meer dan de Schrift alleen. Zijn spiritualiteit was ook beïnvloed door seculiere psychologie en oosterse mystiek, met name door de mystieke monnik Thomas Merton. Merton mixte oosterse filosofieën met christelijke spiritualiteit. Zo was zijn manier van contemplatief gebed sterk beïnvloed door het Taoïsme en het nastreven van Zen. Nouwen omarmde dit soort van contemplatief gebed waarbij een transcendente ervaring wordt gezocht door middel van meditatie. Dit kan bijvoorbeeld door het herhalen van één woord dat steeds weer zachtjes wordt uitgesproken, als een manier om diep in het hart af te dalen, je geest te zuiveren, om zo een leegte te creëren waarin het licht van God en God Zelf gevonden kan worden”. Deze vorm van spiritualiteit lijkt meer grond aan voet te krijgen onder protestanten. “Echter worden Gods kinderen juist opgeroepen óók met het verstand te bidden, zoals Paulus in 1 Korinthe 14:15 schrijft. Wij worden niet gevraagd om dieper in onszelf af te dalen om daar God te vinden. En een ontmoeting met Christus is zeker geen gedachteloze ervaring”.

Rode vlaggen

Moeten we het kind met het badwater weggooien? “Er zijn zeker goede dingen van Henri Nouwen te leren, zoals zijn oprechtheid, ontferming en zijn hulp voor anderen”. Kannard is merkbaar terughoudend en raadt af om Henri Nouwen als spirituele gids te nemen. “Er is een groter onderscheidingsvermogen nodig in het lezen van Nouwens werk. Ik jaag geen geestelijk leven na wat beïnvloed is door het boeddhisme of andere oosterse filosofieën. De spiritualiteit van Nouwen is uiteindelijk in tegenspraak met wat de Bijbel leert. Nouwen gaat niet samen met een toewijding aan Sola Scriptura en de leiding van de Heilige Geest”.

Rob van der Dussen

Terug naar overzicht