Maria als brug?

door Jan-Henry Seppenwoolde

“Kom mij niet aan Maria!” zo voegde me ooit een toegewijde rooms-katholieke dame toe bij onze eerste ontmoeting. Ze kende de ‘evangélicos’ (protestanten) die eindeloos konden discussiëren over Maria op een aanvallende manier. Daarvoor was Maria haar te lief en te heilig. Ik deed er even het zwijgen toe en luisterde….

Ik moest er aan denken toen ik het boek Maria icoon van genade van prof. dr. A. Huijgen las en de bijbehorende studiedag over Maria bijwoonde. Wat gebeurt er als protestanten en rooms-katholieken samen spreken over Maria? Kan zij een brug slaan tussen hen en misschien zelfs ingezet worden voor het winnen van de naaste voor het geloof? Of is dat een brug te ver?

Het eerste deel van het boek heb ik met instemming gelezen, juist daar waar Maria vanuit de Schrift wordt beschreven, inclusief de beschrijving van de ontwikkeling van de oudere dogma´s over Maria. Dat is nuttig en leerzaam. Het pleidooi voor ´meer María´ acht ik evenwel overbodig, dat gaat voorbij aan waar de Bijbel aanleiding toe geeft. Tegelijk is het goed dat door het gesprek over Maria de bezinning op de verhouding Rome en Reformatie wordt aangewakkerd.

Gods Woord alleen

Cruciaal is hierbij de basis waarop de verbinding wordt gezocht. Vanuit de Reformatie bezien kan dit niets anders zijn dan alleen Gods Woord, Zijn openbaring, in Jezus Christus. En al zoeken we in liefde naar eenheid in Hem, naar het hart van het Evangelie, naar het hart van de rooms-katholieke medemens, het kan echter nog altijd stevig botsen in leer en leven. Ook waar het gaat over Maria en de Mariadevotie. Zo zijn de Mariadogma’s van 1854 (onbevlekte ontvangenis) en 1950 (ten hemelopneming) een onoverkomelijke aantasting van de zuivere leer van de kerk. Daarin wordt de Mariadevotie -en de heidense elementen daarin- gelegitimeerd buiten de Heilige Schrift om. Het probleem daarbij is dat deze dogma’s niet los verkrijgbaar zijn maar volgens de leer van de Rooms-Katholieke kerk ook geloofd móeten worden (Catechismus RKK, 88).

Geen brug

Vanuit de Reformatie verwerpen we alles wat tegen Gods Woord ingaat. Ik zie daar in de leer geen brug, tenzij Rome op haar schreden terugkeert naar het Woord. Dit is niet enghartig of een Mariafobie, maar er op gericht dat God drieenig alle eer en Gods Woord alle ruimte en autoriteit krijgt dat het verdient, óók in de geloofsbeleving. Maria mag men eren en zaligspreken naar de Schrift, maar nooit vereren of aanbidden. Evenzo verbiedt Gods Woord om overledenen aan te roepen. Hoe dierbaar ze ons ook zijn. Dus we spreken niet tót en mét, maar óver Maria. Gods Woord is het einde van alle tegenspraak boven kerkelijke, devotionele en volkse overlevering. Laten we daarbij ook ´de paap in ons aller hart´ niet vergeten….

Mariadevotie

Dan de vraag hoe om te gaan met de volksdevotie en de geloofsbeleving van de rooms-katholieke medemens? Zij die er zelf in vast hebben gezeten of van nabij de Mariadevotie meemaken -zoals in de projectlanden van IRS- kunnen ons wijzen op de afgodische gevaren en uitwassen ervan voor het geestelijke leven. Neem broeder Toon Vanhuysse die hiervan zelf bevrijd werd en in het Maria-vererende Tongeren scherp aanvoelde wat de kracht van het ware Evangelie is. Die is gelegen in het Woord, in een boodschap die God en Jezus Christus centraal stelt! Evenzo in Polen waar Pedro Snoeijer merkt dat priesters de volksdevotie aanwakkeren en Maria in de beleving een goddelijke plek krijgt naast de Drie-eenheid, haaks op de officiële leer dat Maria geen medeverlosseres is. Waarom krijgt deze volksdevotie van ‘Rome’ zoveel ruimte? Laat het gemak van religieuze excessen er ons des te meer van weerhouden de brug van de Mariadevotie te promoten.

Zoekende zielen

En Maria als brug voor postmoderne en religieuze zoekers om hen troost bieden? Om hen daardoor tot de kerk en het geloof te leiden? Ik meen van niet, juist omdat we onze naaste het ware heil gunnen en de liefde van Christus ons dringt. Iemand zoet houden met wat Mariadevotie, dat is hem laten rondwaden in religieuze modder. Zoekende zielen hebben spoedig de vaste grond van de waarheid van Gods Woord nodig, de rotsgrond van Zijn beloften die in Jezus Christus ja en amen zijn!

Het Lutherlied zingt: “Gods Woord houdt stand in eeuwigheid en zal geen duimbreed wijken”. Met de vrouw die ik ontmoette heb ik het onderwerp ‘Maria’ geheel links laten liggen. We zijn de Bijbel gaan lezen en zodoende heeft ze Jezus als háár Zaligmaker leren kennen. Als vanzelf verdween Maria daardoor geheel naar de achtergrond en kreeg zij weer Bijbelse proporties. Waar de zon in alle kracht schijnt, verbleekt de maan! En daar waar Gods geïnspireerde Woord kracht doet, zal Hij, Jezus Christus, alles in allen zijn. Zalig die in Hém gelooft en Hem van harte liefheeft.

De vergeving van Assisi

Waar moet je naartoe om vergeving te ontvangen? Deze vraag bracht mij in Assisi, één van de meest belangrijke bedevaartsoorden in Italië. Net buiten het plaatsje Assisi, in de imposante basiliek van Santa Maria delgi Angeli, ontvangen jaarlijks duizenden pelgrims vergeving.

Romeinse herinneringen

Wat als je als Nederlandse protestant in Italië de kans krijgt om de Rooms-Katholieke Kerk van binnenuit te leren kennen? Een Franciscaner priester nam mij mee op ontdekkingsreis in Rome. Ik deel graag nog enkele Romeinse herinneringen.

Waarom het rooms-katholicisme tóch anders is

“Het is verleidelijk om vierhonderd-en-drie jaar na het begin van de reformatie de verschillen tussen het protestantisme en het rooms-katholicisme te minimaliseren”, schrijft Rob van der Dussen in één van zijn meest recente blogs. “Dit gaat niet omdat binnen het rooms-katholicisme de leerstellingen onderling met elkaar verbonden zijn en uiteindelijk terug te brengen zijn op twee basisprincipes.” Hij licht deze twee ‘pilaren’ toe.

Meer actualiteiten